Hazine bonosu ve devlet tahvili yatırımı

Hazine bonosu ve devlet tahvili nedir?


Hazine bonosu ve devlet tahvili, Türkiye Cumhuriyeti Hazine Müsteşarlığı tarafından yurt içi piyasalarda ihraç edilen ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından satışa sunulan devlet iç borçlanma senetleridir. Devlet, hazine bonosu ve devlet tahvili gibi iç borçlanma senetlerini ihraç ederek ülkedeki mevcut ihtiyaçlar kapsamında gerçekleştirilecek projeler için fon oluşturmayı ya da var olan bütçe açıklarını finanse etmeyi amaçlar.


ENP-21734-BILGI-BANKASI-BIREYSEL-YUKSEK-MEVDUAT-FAIZ-ORANLARI-300x250

Hazine bonosu ve devlet tahvili, temel prensipte, devletin bono ve tahvil alan yatırımcılardan belirli bir faiz ve vade ile borç alması ve vadesi geldiğinde de alınan borç tutarı olan anaparayı vade süresi boyunca işleyen faizi ile birlikte yatırımcıya geri ödemesi şeklinde açıklanabilir.


Hazine bonosu ve devlet tahvili ile ilgili temel terimler nelerdir?


Anapara: Kâr etmek ya da faiz kazanmak amacıyla işletilen paranın faiz eklenmemiş halidir. Vade Süresi: Borcun ödenmesi için belirlenen süredir.

Faiz: Belirli bir vade süresi boyunca işletilmek üzere ödünç verilen paranın, ödünç alan taraf tarafından kullanımına karşılık olarak elde edilen kazançtır.

Likidite: Bir finansal ürünün nakde çevrilebilme kolaylığıdır.

Kupon: Devlet tahvili gibi değerli kâğıtların üzerinde bulunan ve bu kâğıtların belirli zamanlarda getireceği faiz ya da kazanç payını gösteren; zamanı gelince de ilgili yere sunularak karşılığında nakit para alınan belgedir.

Piyasa Faiz Oranı: Para piyasasında para talebi ile para arzı arasındaki etkileşime bağlı olarak belirlenen ve mevduatlar ile diğer yatırımlar için ödenen faiz oranıdır.


Hazine bonosu ve devlet tahvilinin genel özellikleri nelerdir?


  • Borçlu olan taraf, devlet; devlete borcu veren ve dolayısıyla da alacaklı olan taraf ise hazine bonosu ya da devlet tahviline yatırım yapan özel veya tüzel kişidir.
  • Her iki yatırım aracı da Türkiye Cumhuriyeti Hazine Müsteşarlığı tarafından yurt içi piyasalarda ihraç edilir ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından satışa sunulur.
  • Vade sonu olarak belirlenmiş tarihe kadar yatırımcı tarafından elde tutulduğu takdirde, anapara ve faizin yatırımcıya ödenmesi devlet garantisinde olduğundan, yatırımcının herhangi bir şekilde hazine bonosundan ya da devlet tahvilinden zarar etme riski yoktur.
  • Yatırımcı, vade süresi sonunda elde edeceği faiz getirisi ile ilgili, yatırım yaptığı andan itibaren bilgi sahibidir.
  • Likidite seviyesi yüksek olup, hazine bonosu ve devlet tahvilinin yatırımcı tarafından kolay bir şekilde nakde çevrilmesi mümkündür.
  • Her iki yatırım aracı da sabit getirili nitelikte olup, vade süresi sona erdiğinde belirli bir kazancı yatırımcıya garanti eder.
  • Yatırımcılar, hazine bonosu ve devlet tahvili alım ve satım işlemlerini bankalar ya da aracı kurumlar aracılığı ile gerçekleştirebilir.
  • Bankalar, hazine bonosu ve devlet tahvillerini teminat olarak kabul ettiklerinden dolayı yatırımcılar emanet hesaplarda herhangi bir bedel ödemeksizin söz konusu bono ve tahvillerini saklayabilirler.
  • Her iki yatırım aracının da ikinci el piyasaları vardır ve vade sonu tarihini beklemeksizin istenilen herhangi bir zamanda piyasa koşulları çerçevesinde belirlenen geçerli faiz oranı üzerinden yatırımcı tarafından nakde çevrilebilir.
  • Vade sonu beklenmeksizin nakde çevrilmesi durumunda yatırımcı, tahvil ve bono satışını piyasa koşullarına göre belirlenen fiyatlar üzerinden gerçekleştireceğinden, beklenenden daha yüksek ya da daha düşük getiri elde etme ihtimali söz konusu olabilir.
  • Ülkeyle ilgili ileriye yönelik beklentiler, faiz oranları ve enflasyon oranı, ülkeye ait finansal değerlendirme notu gibi değerler, hazine bonosu ve devlet tahvilinin fiyatının belirlenmesinde önemli faktörlerdir.
  • Hazine bonosu ve devlet tahvillerinin fiyatları, piyasa faiz oranıyla ters orantılıdır. Dolayısıyla faiz oranında düşüş gerçekleştiği durumda hazine bonosu ve devlet tahvillerinin fiyatlarında yükseliş meydana gelir. Tam tersi olarak faiz oranında yükseliş gerçekleştiği durumda ise hazine bonosu ve devlet tahvillerinin fiyatlarında düşüş yaşanır.

Piyasa faiz oranı ile hazine bonosu ve devlet tahvil fiyatları arasındaki ters orantılı ilişkinin sebebi nedir?


Hazine bonosu ve devlet tahvillerinin ihracı sonrasında piyasa faizlerinde bir yükseliş söz konusu olursa bu durum, her iki yatırım aracının da faiz getirisinin piyasaya göre düşük kalmasına sebep olur. Buna bağlı olarak da söz konusu yatırım araçlarına olan talep ve fiyat düşerken, getiri yükselmiş olur. Diğer taraftan piyasa faizlerinde meydana gelecek herhangi bir düşüşte yatırım aracından elde edilecek faiz getirisi, piyasadan daha avantajlı olacağından ötürü, söz konusu yatırım araçlarına olan talep ve fiyat yükselirken, getirisinde düşüş gerçekleşir.


Hazine bonosu ve devlet tahvili hangi yatırımcılar için uygundur?


Hazine bonosu ve devlet tahvili, devlet tarafından ihraç edilen yatırım araçları olmalarından ve buna bağlı olarak anapara ve faizi vadesi geldiğinde ödeme garantisi sunmalarından dolayı diğer yatırım araçlarına kıyasla çok daha güvenli olup, risksiz alternatif yatırım araçları arasında yer alır.


Hazine bonosu ve devlet tahvili, özellikle yatırımlarını orta vadede ya da uzun vadede değerlendirmek isteyen, risk almayı çok tercih etmeyen ve düşük vergi avantajından yararlanırken güvenli bir getiri sağlamayı amaçlayan yatırımcılar için ideal yatırım araçlarıdır. Diğer taraftan, yüksek getiri kazanmak için farklı yüksek riskli yatırım araçlarına yönelen yatırımcıların da yatırımlarındaki riski dağıtmaları ve yatırım portföylerindeki dengeyi sağlamaları için zaman zaman hazine bonosu ve devlet tahvili yatırım araçlarını tercih ettikleri gözlemlenebilir.


Hazine bonosu ve devlet tahvili faizleri nasıl belirlenir?


Türkiye Cumhuriyeti Hazine Müsteşarlığı, iç borçlanma işlemlerini, genel olarak, bankaların katılım sağladığı ihaleler aracılığı ile gerçekleştirir. Her biri birer devlet iç borçlanma senedi olan hazine bonosu ve devlet tahvili yatırım ürünleri için faizler de bu ihaleler sırasında belirlenir.


Hazine bonosu ve devlet tahvili arasındaki farklar nelerdir?


Hazine bonosu ve devlet tahvili, temel olarak birer devlet iç borçlanma senedi olmalarına rağmen bu iki yatırım aracını birbirinden ayıran birtakım önemli farklar söz konusudur.


Hazine bonosunun vadesi bir yıldan daha kısa süreliyken, devlet tahvilinin vadesi ise bir yıl veya daha uzun bir süre olarak belirlenir. Hazine bonolarının vadeleri kısa olduğundan kuponsuz ve dolayısıyla da iskontolu olarak ihraç edilir. Ancak, devlet tahvilleri, hazine bonolarına göre daha uzun vadeli olduğundan hem kuponsuz ve dolayısıyla iskontolu olarak hem de kuponlu olarak iki farklı şekilde ihraç edilebilir.


Hazine bonoları ve iki yıldan daha kısa bir vade süresine sahip olan devlet tahvilleri genellikle kuponsuz, dolayısıyla da iskontolu olarak; iki yıldan daha uzun bir vade süresine sahip olan devlet tahvilleri ise kuponlu olarak ihraç edilir. Hazine bonoları ve kuponsuz devlet tahvilleri, vade süreleri boyunca yatırımcıya herhangi bir kupon ödemesi sağlamaz ve yatırımcıya anapara ile faiz ödemesi, direkt olarak vade sonunda ve tek bir seferde yapılır. Kuponlu olarak ihraç edilen devlet tahvilleri ise vade süresi boyunca yatırımcıya periyodik aralıklarla kupon karşılığında faiz ödemesi sağlar. Söz konusu faiz ödemesi periyotları, devlet tahvilinin ilk ihracı sırasında belirlenir ve genellikle 1 ay, 3 ay, 6 ay ya da yılda bir şeklinde planlanır.


 
ENP-21734-BILGI-BANKASI-BIREYSEL-YUKSEK-MEVDUAT-FAIZ-ORANLARI-946x145

İlgili ürünler

Enpara.com Bilgi Bankası’nda yer alan tüm içerikler yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada sunulan bilgilerin kesin doğruluğu garanti edilmemekte olup Enpara.com’un sunmakta olduğu veya sunacağı ürünlerle, servislerle veya kampanyalarla ilgili bir taahhüt içermemektedir. İçeriklerde yer alan bilgiler hakkında konunun uzmanlarına danışmanızı ve önerileri uygulamadan önce uzman görüşlerinden faydalanmanızı tavsiye ederiz.